{"id":442,"date":"2007-05-09T22:35:40","date_gmt":"2007-05-09T21:35:40","guid":{"rendered":"http:\/\/mikz.net\/log\/2007\/05\/09\/het-geval-von-hofmannsthal\/"},"modified":"2007-05-09T22:35:40","modified_gmt":"2007-05-09T21:35:40","slug":"het-geval-von-hofmannsthal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mikz.net\/log\/2007\/05\/09\/het-geval-von-hofmannsthal\/","title":{"rendered":"Het geval Von Hofmannsthal"},"content":{"rendered":"

Vanuit het niets bestormt Loris in 1890 de hemel, en hoe<\/em>: zijn lyriek verzengt de lezer. De esthetische perfectie die hij tentoonspreidt is zonder weerga. De man taalt niet, maar is<\/em> taal. Schrijverscollectief Jung-Wien omarmt hem, en de wereld volgt. Achter het pseudoniem gaat de dan zestienjarige Hugo von Hofmannsthal schuil.<\/p>\n

Meer dan tien jaar fonkelt hij aan het firmament eer hij in 1902 oog in oog komt met zijn grootste criticus, zichzelf. Von Hofmannsthal kent geen medelijden: met wortel en al rukt hij zijn po\u00ebzie los van de werkelijkheid. Hij torpedeert de kern, zijn taal. Als er iemand mag, dan hij.<\/p>\n

Zijn recht van spreken viert hij op het scherp van de snede bot.<\/p>\n

De crisis culmineert in ein Brief<\/a>, waarin Von Hofmannsthal een zekere Lord Chandos de volgende woorden in de mond legt: “Mein Fall ist, in K\u00fcrze, dieser: Es ist mir v\u00f6llig die F\u00e4higkeit abhanden gekommen, \u00fcber irgend etwas zusammenh\u00e4ngend zu denken oder zu sprechen.” De dichter bereikt de grenzen van de taal.<\/p>\n

Meer specifiek loopt Von Hofmannsthal tegen de onmogelijkheid aan om het meest wezenlijke in het leven in woorden te vatten. Zelfs zijn<\/em> bovengemiddeld po\u00ebtisch vermogen is daartoe niet in staat. Het zal U misschien niet verwonderen, gezien mijn preoccupatie met taal, dat deze brief en het verhaal dat erachter zit mij mateloos fascineren.<\/p>\n

Overigens is het niet zo dat Loris, inmiddels ouder geworden, geen oog meer heeft voor het Schone (of: datgene waar het om draait). Hij ziet<\/em> het wel, maar kan het niet verwoorden. Beseft zelfs dat hij dat nooit heeft gekund. Tussen taal en wereld gaapt een diepe, onoverbrugbare kloof.<\/p>\n

En in die zin gaat de ‘Chandos crisis’ ons allemaal aan.<\/p>\n

Abstracties<\/em> – Von Hofmannsthal geeft als voorbeelden ‘Geist’, ‘Seele’ en ‘K\u00f6rper’ -, woorden die door iedereen (mijzelf incluis) niet zelden gedachteloos in de mond worden genomen, staan los van, en vervagen, de werkelijkheid. Daarnaast is taal altijd indirect<\/em>. Ik kan Chandos’ woorden bijna horen wanneer hij een onbeschrijfelijk gevoel aanduidt: “(..) es war Gegenwart, die vollste erhabenste Gegenwart.” Een dergelijke ervaring vind je niet in een boek.<\/p>\n

Enfin. Ik pretendeer met dit stukje uiteraard niet Von Hofmannsthals taalkritiek te hebben uitgewerkt. Eerder mag U zich uitgenodigd voelen ein Brief<\/em> tot U te nemen, en zo U daar geen trek in heeft weet dan dat U zich met recht kunt afvragen: “Wat lult die jongen nou?”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zijn recht van spreken viert hij op het scherp van de snede bot.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-442","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-alles"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=442"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}