Het is uit.<\/p>\n
Twee jaar lang deelde ik van tijd tot tijd het bed met Lev Tolstoj, of liever gezegd zijn meesterwerk Oorlog en Vrede<\/em>, en de honderden karakters die daarin figureren. Ik sliep nooit alleen. Zopas sloeg ik, niet zonder weemoed, de laatste van de ruim anderhalf duizend pagina’s om.<\/p>\n Dit<\/em> is schrijven, wist ik, toen ik voor het eerst merkte dat de figuren zich moeiteloos van het papier losmaakten, en bij mij in bed kropen. Levensechter heb ik ze nog niet gelezen. Nee, werkelijk, Tolstoj schrijft magisch. Die paar schotwonden die ik door zijn toedoen te Austerlitz opliep neem ik gewoon op de koop toe.<\/p>\n Naast weemoed is er deemoed. Ergens voel ik me trots het boek der boeken te hebben gelezen, maar de wetenschap dat ie geschreven is door een jongen even oud als ik maakt klein en pretentieloos. Deze schrijver ziet zoveel meer dan ik, dan wie dan ook. Hij is een held.<\/p>\n Saillant detail is het feit dat Tolstoj zelf niet zoveel van helden moest hebben, of althans van het idee dat een individu de loop van de geschiedenis zou kunnen bepalen. Met de uitwerking van deze filosofie in de vorm van Oorlog en Vrede<\/em> schreef hij echter in hoogst eigen persoon geschiedenis. Mooi vind ik dat.<\/p>\n Tolstoj stelt historische onontkoombaarheid tegenover de vrije wil, die volgens hem – uiteindelijk – illusoir is. Niet Napoleon viel Rusland aan, maar miljoenen soldaten trokken ten strijde, en evenzoveel factoren zetten die machinerie in gang. Als de tijdgeest niet zoiets ongrijpbaars was zou je prompt h\u00e9m de schuld geven.<\/p>\n Tolstoj doet het.<\/p>\n De uiterste consequentie is de ontkenning van individuele vrijheid, en nee, ook hierover doet hij niet kinderachtig. Hij is glashard. U en ik kunnen niet zonder het idee dat wij het voor het kiezen hebben, dit idee maakt ons mens. Het maakt bewustzijn mogelijk.<\/p>\n De werkelijkheid is echter onontkoombaar, volgens hem. We kunnen dit ook omdraaien: onder de alleenheerschappij van de rede krijgt het leven geen kans, en dus houden we onszelf noodgedwongen voor de gek. Ziet U, ik doe net alsof ik fijne stukjes schrijf, maar in feite k\u00e1n ik niet anders.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Het is uit.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-501","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-alles"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=501"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/501\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}