{"id":93,"date":"2003-03-12T14:44:52","date_gmt":"2003-03-12T12:44:52","guid":{"rendered":"\/?p=93"},"modified":"2003-03-12T14:44:52","modified_gmt":"2003-03-12T12:44:52","slug":"tabula-rasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mikz.net\/log\/2003\/03\/12\/tabula-rasa\/","title":{"rendered":"Tabula rasa"},"content":{"rendered":"<p>Eigenlijk heb ik het niet zo op het uit de sloot halen van oude koeien, maar toen ik zojuist langs een sloot liep waarin een koe op leeftijd lag werd ik plotsklaps door medelijden overmand, en deed ik toch alleszins een poging. Al doende vroeg ik mij af hoe dat koebeest daar in eerste instantie was beland, en voor ik het wist speelde zich in mijn hoofd een discussie af die men in iedere inleiding tot de psychologie terug zal kunnen vinden.<\/p>\n<p>De koe zal wel geschrokken zijn, zo dacht ik. Misschien van een harde knal. En door de schrik zal ze de sloot ingedoken zijn. Maar het kan natuurlijk ook anders, weersprak ik mijzelf. De koe kan door de knal als in een reflex de sloot in gerend zijn, en daarna pas beseft hebben dat ze geschrokken is. De vraag is, met andere woorden, of een zekere gebeurtenis eerst tot een fysieke reactie leidt en vervolgens tot een mentaal besef, of andersom. Dit onderscheid, dat eeuwen geleden al gemaakt werd, is tekenend, en wellicht interessanter wanneer toegepast op mensen in plaats van op koeien, omdat het antwoord op de vraag of een koe \u00fcberhaupt beseft dat ze is geschrokken vrij lastig te achterhalen is.<\/p>\n<p>Vertaald naar een menselijk voorbeeld, en het voorgaande stukje indachtig, dringt zich onmiddellijk de vraag op of U, wanneer U mij ziet, direkt een fysieke reactie ervaart of pas nadat U beseft dat ik niet te versmaden ben.<\/p>\n<p>Veelal wordt de mens gezien als wezen waarbij het denken wel degelijk voorrang heeft op het handelen. Dat ik persoonlijk bij een enkeling hier mijn vraagtekens bij zet doet nauwelijks ter zake. Nauw verwant aan deze materie is de ervaring die U al dan niet bezit. Is Uw geest gekleurd door eerdere ervaringen, dan zal de reactie daar wellicht van afhankelijk zijn.<\/p>\n<p>En nu we toch het smalle, op kouwe grond gelegen pad der psychologie bewandelen kunnen we net zo goed naar de oorsprong gaan, en ons de vraag stellen of een mens ongekleurd en dus als onbeschreven blad geboren wordt. Het is een oude koe, ik weet het, maar ik had U al verwittigd dat ik haar uit de sloot aan het halen was.<\/p>\n<p>Is de mens namelijk van oorsprong een onbeschreven blad dan rust er op Uw en mijn schouders een levensgrote verantwoordelijkheid. Immers, met ieder stukje dat ik schrijf kras ik indrukken op het deels blanco wastablet dat U feitelijk bent. Hetzelfde geldt voor U met Uw reacties richting mij. Ik be\u00efnvloed U, en U be\u00efnvloedt mij.<\/p>\n<p>Geen idee waarin dit ontaarden zal. Misschien moesten we maar eens een plannetje maken.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eigenlijk heb ik het niet zo op het uit de sloot halen van oude koeien, maar toen ik zojuist langs een sloot liep waarin een koe op leeftijd lag werd ik plotsklaps door medelijden overmand, en deed ik toch alleszins een poging. Al doende vroeg ik mij af hoe dat koebeest daar in eerste instantie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-93","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-alles"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mikz.net\/log\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}