Onvoorstelbaar

Toen ik de hyperkubus voor het eerst zag dacht ik aan Spinoza. Men kan natuurlijk twisten over de oorzakelijkheid die in de voorgaande mededeling besloten lijkt te liggen. Spinoza zelf zou niet nalaten te wijzen op het feit dat alles met alles samenhangt. Ik denk hoe dan ook wel vaker aan hem. Niettemin heeft de hyperkubus raakvlakken.

Spinoza stelt dat God, of de Natuur, een substantie is die bestaat uit een oneindig aantal attributen. Elk daarvan drukt een eeuwige en oneindige essentie uit. In de stellingen die hij op deze definitie laat volgen bewijst hij dat er slechts één substantie kan bestaan. Buiten God is er niets.

U begrijpt, ik lees de Ethica. Met rode oortjes.

Uiteraard bestaat U niet eeuwig, in tegenstelling tot God. U moogt zichzelf dan ook beschouwen als een modus of aandoening van zijn attributen. U bent gevangen in de universele en eeuwige wetten die door deze attributen worden opgelegd. Om het wat concreter te maken: uit het attribuut Uitgebreidheid volgen de principes der natuurkunde. Uit de Geest die der psychologie. In U komen deze attributen op zeker en vaste manier tot uitdrukking.

Naast deze twee noemt Spinoza er geen, ofschoon er méér attributen bestaan: om precies te zijn oneindig veel (dat had ik U al verklapt). Het is de zweem van mysterie die rond deze onbekende attributen hangt waardoor mijn bloed gaat tintelen. Spinoza zegt dat we ze niet kúnnen kennen. En toch weten we dat ze er zijn.

Als een Flatlander die zich een kubus probeert voor te stellen, zo kunnen wij slechts gissen naar Gods overige attributen. Wel aanwijzen maar niet zien. En als wij ons er dan tóch een voorstelling van proberen te maken dan worden we er stil van. Of misselijk. Als met de hyperkubus.