De drempel

Merkwaardig genoeg zijn kwaliteit en populariteit twee begrippen die volkomen los van elkaar staan. Een vreselijk goeie website is niet noodzakelijkerwijs druk bezocht. U die mij leest weet dat. Maar, wat maakt iets of iemand dan wel populair? De X-factor? Onzin. Hoe het wel zit zal ik hieronder proberen duidelijk te maken.

Niet onbelangrijk in dit betoog is een bepaalde menselijke eigenschap die ooit door Solomon Asch in een experiment verrassend voor het voetlicht werd gebracht: kuddegedrag. De heer Asch toonde aan een proefpersoon de onderstaande kaartjes, en vroeg hem met welke lijn de lijn op de prent links qua lengte overeenkomt. A, B of C.

Nou, dat is niet zo heel erg moeilijk, zult U zeggen. En daarin heeft U natuurlijk gelijk, ware het niet dat de heer Asch iets venijnigs in zijn experiment had ingebouwd. Hij zette zijn slachtoffer in een klasje, stelde de bovengenoemde vraag en liet iedereen beurtelings een antwoord geven. De proefpersoon als laatste. De grap was nu dat de hele klas, behalve deze armzalige, vooraf geïnstrueerd was om het verkeerde te antwoorden, zeg B.

En wat bleek? In een schrikbarend hoog aantal gevallen volgde de proefpersoon de rest van de klas, en gaf eveneens het onjuiste antwoord. Klaarblijkelijk is de invloed van de omgeving een niet te onderschatten factor bij het maken van een keuze. Logischerwijs bestaat het lezerspubliek van een populaire website dan ook voor een deel uit mensen die vertrouwen op de mening van anderen.

Zoals de heer Presley al zei: “50000000 Elvis fans can’t be wrong.”

U merkt terecht op dat niet iedereen hetzelfde is, en dat U, om maar eens iemand te noemen, nooit zomaar zou meegaan met de rest. En ik geloof U, daar U mij leest. Dit neemt echter niet weg dat ieder normaal mens een zekere grens heeft waarboven hij het knap moeilijk heeft om voet bij stuk te houden.

De drempelwaarde R komt overeen met het deel van de omgeving dat nodig is om iemand zijn zelfdenkzaamheid te doen verliezen. Is Uw R bijvoorbeeld 0,8 dan zult U de meute volgen als 8 van de 10 omstanders daartoe behoort. Ook al wil geen mens toegeven dat zijn R-waarde kleiner dan 1 is, toch blijkt dit vaak het geval.

Zonder er nu heel diep op in te gaan wil ik nog even wijzen op het feit dat dit besef nogal desastreuze gevolgen heeft voor het imago van de democratie. Of voor dat van om het even welke verkiezing. Maar goed, ik vermoed dat U zonder dit stukje gelezen te hebben een fenomeen als de bloggies zelf ook al wel met een flinke klomp zout nam.

Allemaal leuk en aardig verder, maar daarmee is nog altijd niet verklaard hoe je in eerste instantie beroemd kunt worden.

Welnu, met bovenstaand uitgangspunt en het idee dat een populatie over een waarde R beschikt die zich (bijvoorbeeld) Gaussisch laat verdelen is het mogelijk modellen te construeren, die laten zien op welke manier iets of iemand hot wordt. Mocht U in de wiskundige details geïnteresseerd zijn dan verwijs ik U graag door naar het werk van Duncan J. Watts.

Kort gezegd is het antwoord even eenvoudig als voor de hand liggend. Het is allemaal een kwestie van de juiste tijd en de juiste plaats. Bent U op het moment dat U zich ergens presenteert omgeven door een zeker aantal laagdrempeligen, die op hun beurt weer in contact staan met zielsverwanten, dan is de kans aanwezig dat Uw populariteit groeit als een olievlek. En in feite maakt het niet eens zoveel uit wat U nou eigenlijk zegt.

Het fijne van U, die deel uitmaakt van mijn bescheiden lezerspubliek, is dat U kritisch bent, en dat ik U om die reden respecteren kan. De pest is echter dat ik door U nooit en te nimmer onsterfelijk worden zal. Niet ik ben hoogdrempelig, maar U. Hetgeen mij er tot slot toe brengt niets meer of minder te zeggen dan dit: U wordt bedankt.

Note to self

Het personage dat zich bedient van een niet-alledaags vocabulaire terwijl er eenvoudiger equivalenten voorhanden zijn wordt normaliter niet bijster nozel bevonden.

Passivum

Voor de spiegel sprak hij zichzelf iedere morgen toe: “Vandaag gaan we het eens helemaal anders doen!” Altijd hetzelfde verhaal. De echte verandering kwam pas toen hij dit voornemen een keer vergat. En niet alleen dat. Ook de rest van het ochtendritueel sloeg hij over. Hij versliep zich, en liep de hele dag achter de feiten aan. Maar uitgeslapen was hij. Dat zou hij vaker moeten doen, dacht hij toen.

Sindsdien zette hij z’n wekker niet meer, en kwam steevast te laat op de plek waar hij wezen moest. Altijd hetzelfde verhaal. De enige persoon die hier een eind aan kon maken deed dit ook, en ontsloeg hem. En daar stond hij dan, vrij als nooit tevoren, maar met geen flauw idee.

Op de eerste dag van de rest van z’n leven, zoals dat heet, besloot hij extra vroeg op te staan. Sprakeloos keek hij in de spiegel. Het leek hem niet nodig om uit te spreken wat reeds het geval was. Toch wilde hij graag bevestigd zien dat alles ook echt anders was, en daarom besloot hij om precies hetzelfde te doen als voorheen.

Om half acht stapte hij in de bus, nam plaats en reed achterstevoren naar z’n voormalige werkplek. Hij keek in veertig ogen van half zoveel forenzen. Daar waar hij de ontreddering hoopte te zien die hij zelf dacht kwijt te zijn zag hij niets. Of beter gezegd, het tegenovergestelde. Men praatte. Men lachte. Als al deze vrolijkheid gespeeld was, dan wel heel erg goed.

Toen de bus zijn weg vervolgde, na iedere loonslaaf te hebben uitgebraakt, kwam het besef als een steen in zijn maag. Net als de wereldreiziger die tevergeefs probeert zichzelf te vinden, begreep hij ineens dat niet hij veranderd was, maar slechts de omstandigheden. En daar moest hij nou mee zien te leven.

Betoverd

Door omstandigheden had ik dringend behoefte aan een sprookje, en bekeek daarom Sen to Chihiro no Kamikakushi. Voor het eerst. Nu heb ik een probleem. Miyazaki heeft mijn honger niet in het minst gestild, maar juist verveelvoudigd. Heeft U nog tips?

Bakeliet

De telefoon thuis aan de muur is, net als ik, niet van deze tijd, maar in andere opzichten mijn tegenpool, namelijk zwart, zwaar en luidruchtig. We hebben het hier over een bakelieten exemplaar, met draaischijf en harde rinkel. Niet handig, wel verschrikkelijk mooi.

Dat ik nog immer draai en niet druk zal U wellicht worst wezen, maar mij kan zoiets bekoren. Mijn telefoon is slechts een voorbeeld van de inefficiëntie die ik soms koester. Een ander volgt.

Tot voor kort was ik gewend via het internet op een vrij willekeurige manier informatie tot mij te nemen. Ik klikte eens hier, en las eens daar. Als kapstok gebruikte ik een linklijstje, een blogroll en al wat U hier verder aan adressen achterlaat. Het had en heeft zo z’n charme.

Ofschoon ik zelf vrij goed bekend ben met het concept rss maakte ik geen gebruik van een echte feedreader. Zoals gezegd, tot voor kort. Inmiddels heb ik er dan toch een geïnstalleerd, en word ik overspoeld door een eindeloze stroom berichten. Niet mooi, wel verschrikkelijk handig.

Weinig schokkend op zich, vermoedelijk leest U al een eeuwigheid op deze manier. Wat mijn gevoelens echter gemengd doen zijn is het plotselinge besef van oppervlakkigheid. Zelfs woorden die niet zo bedoeld zijn lijken opeens vrij snel te vervluchtigen.

En om het maar eens op mezelf te betrekken: mijn schrijven devalueert. Welnu, zult U zeggen, echt te pruimen is het nooit geweest. Tja, dat vraag ik me dus af. Hebben U en mijn feedreader gelijk, of is het voortschrijden der techniek er de oorzaak van dat leegte de standaard lijkt?

Nu ja, misschien overdrijf ik, en haal ik een paar dingen door elkaar. Als ik het heb over de charme van een draaischijf gaat het me, zo U begrijpt, niet om de draaischijf maar om de charme. En dàt mis ik weleens, de laatste tijd. Het is natuurlijk een beetje makkelijk om daar een feedreader de schuld van te geven.